Las Calandretas son pluralas, los actors agisson de cotria, dins de luòcs identificats que s’apièjan suls quatre principis de la Pedagogia Institucionala :
luòcs, limits, leis, lengatge. Los dròlles experimentan en classa lo rapòrt a la lei, la participacion activa
als luòcs de decisions, la plaça de la paraula. Transpausar aquesta cultura a la vida de l’associacion gestionària es una
necessitat.
Dins cada escòla, lo conselh de regents baileja la mesa en òbra del projècte educatiu. Còordona, desvolopa e balha vam a las tecnicas nascudas de las
formacions e de las recèrcas d’APRENE, institut de formacion de Calandreta.
Lo cap d’establiment, responsable de l’aplicacion de las decisions del conselh de regents, velha a la qualitat pedagogica de l’establiment.
Los regents decidisson en còla, d’un biais cooperatiu, de las grandas linhas de l’accion educativa de l’escòla. Lo limit de la libertat pedagogica de cada
ensenhaire es la coeréncia de son accion amb la Carta Calandreta.
Lo conselh de regents pren en compte los eventuals vejaires del conselh d’administracion de l’associacion de gestion de l’escòla onte lo cap
d’establiment es membre de dreit. Lo conselh demòra fin finala mèstre d’òbra de las orientacions pedagogicas, en ligam amb APRENE.
Dins l’escòla Calandreta, lo debat pòt menar a de conflictes mas es indispensable per bastir una cultura comuna als ensenhaires e a la còla
associativa.
Conéisser son ròtle dins la comunautat educativa Calandreta, es conéisser sos limits d’accion e d’intervencion quina que siá sa plaça : regent, ajudamairala,
emplegat, associatiu, calandron o parent.
En far viure lo contengut de la carta de Calandreta, lo conselh de regents trapa sa legitimitat alentorn de cinc principis :

1Lo professor Joan Petit (1929-2003) foguèt un companhon de rota de las escòlas Calandreta. De 1996 a
2002, ensenhèt a l’establiment APRENE. Nascut en 1929 a Bordèus, professor agregat d’allemand, s’engagèt d’ora dins son
percors dins la formacion de mèstres e la reflexion didactica. Director del Centre de Linguistica Aplicada de Besançon, foguèt
puèi nomenat Professor a l’Universitat de Reims en 1980 e dirigiguèt lo Despartament d’allemand.s.

Sortir del monolingüisme

Calandreta causiguèt l’immersion aboriva. Lo concèpte es pas novèl, mas Calandreta l’illustrèt en s’apiejar mai que mai sus las recèrcas de Jean Petit1. L’anar-tornar regular entre lo mond de la classa e lo de las sciéncias faguèt espelir una vertadièra pedagogia de l’immersion e lo desvolopament d’estrategias eficaças per l’ensenhament en occitan (contrastivitat mesurada, estatut de l’error, exposicion intensiva e continua a la lenga…)
En 40 ans, Calandreta, a travèrs de l’establiment superior occitan APRENE, assegurèt la transicion d’una escòla experimentala militanta a una escòla expèrta, una escòla de l’exigéncia. Dins una societat ont l’Estat ignòra las lengas regionalas, causir l’immersion en occitan es s’enriquir d’una cultura en movement, crusòl d’una civilisacion portaira d’avenidor.

 

“Al secors, soi monolingüe e francofòne !”                                                                                                                                                                                                                                                                        Joan Petit

Esvelhar al plurilingüisme

“Se, per comparason del francès e del lengadocian, o del provençal, los enfants del pòble, dins lo Miègjorn de França tot, aprenián a retrobar lo meteis mot jós doas formas un pauc diferentas, aurián a lèu en man la clau que lor dobririá, sens granda pena, l’italian, lo catalan, l’espanhòl, lo portugés…”                                                                                                      Joan Jaurès

La dimension visionària de la pensada de Jaurès, qu’es evidenta, deu pas amagar que sorgís d’un
viscut personal.
Jaurès verifiquèt a la debuta del sègle XX una capacitat comuna a totes los que parlavan l’occitan. Aquesta capacitat viscuda foguèt pas espleitada per l’Educacion Nacionala.
En 1984, al congrès de Montalhon, regents e associatius descobriguèron un tèxt de Tilbert Stegmanque dubriguèt la via cap a l’invencion e la practica pedagogica de Familhas de Lengas3. Lo plurilingüisme que metèm en òbra dins las Calandretas es pas una juxtaposicion
d’aprendissatges de lengas. Estudiam, espepissam las lengas, las comparam per ne descobrir las
particularitats, las règlas. Las comprenèm amassa per las aprene melhor, per aprene a las
aprene !
Aquel biais agusa per cadun e pel grop un agach novèl sul mond, activa una curiositat cap a totas las lengas, estructura e desvolopa la nocion d’alteritat.
Lo programa Familhas de lengas teis una cultura comuna de classa e encoratja cadun a se bastir pauc a pauc liurament son camin de lengas, sas piadas de lenga (biografia lengatjièra evolutiva e intima de cadun). Lo desconegut es pas mai viscut coma dangeirós mas coma curiós e interessant.
A travèrs la descobèrta de las lengas, los escolans e los adultes se dobrisson a d’autras culturas. L’occitan es al còr de las lengas romanicas, e ven naturalament la lenga vertebrala de las activitats Familhas de lengas.


2Tilbert Didac Stegmann (1941), experimentèt a partir de las annadas 1980 l’ensenhament simultanèu de familhas de lengas a l’universitat de Francfort. En 1994, animèt l’estagi fondator «qual ten las lengas ten las claus» a Pau e participèt al collòqui Latinitàs a Besièrs en 2000.

3es un programa pedagogic global d’esvèlh a las lengas e de comparasons de lengas

4 Renat Laffitte : institutor, pedagòga, companhon de rota de las Calandretas, publiquèt tres
obratges essencials de pedagogia institucionala e acompanhèt la naissença e lo desvolopament
de l’establiment APRENE

Aculhir la lenga del subjècte

” Las Calandretas son pas d’ escòlas bilingüas, mas trilingüas: parlan occitan, francés, mas tanben e sustot la lenga del subjècte. Se tenètz pas compte del subjècte en l’enfant, li aprenètz pas a parlar en occitan, li aprenètz a se calar en occitan…”                                                                                                                                                                                                             René Laffitte4

La classa Calandreta es una classa cooperativa. De mercé als 4L de la Pedagogia Institucionala (luòc, limit, lei, lengatge), adultes e mainatges s’organizan per produsir. Mas la vida cooperativa del grop atuda pas l’irreductibla singularitat de cada mainatge. La diversitat dels estatuts fa espelir las capacitats de cadun, e de la confrontacion pacifica naís la creativitat. La pedagogia, la centram sul grandir. Aquò val pel comportament e pels aprendissatges. Sonham lo mitan per que venga lo mai educatiu possible.

Malhar amb l’environament

La lenga d’usatge a l’escòla Calandreta es l’occitan. Es la lenga d’un territòri e d’una cultura millenària. Los aprendissatges son ancorats dins l’environament dels enfants. Anar veire, sortir de la classa, partir en viatge o en classa verda, correspondre, son d’indispensables per far viure als enfants e als adultes de l’escòla l’experiéncia de l’alteritat e de la dobèrtura.
L’endefòra comença aicí : saupre d’onte venèm, o causir onte volèm èsser, es activar la coneissença e la reconeissença del Patrimòni Cultural Immaterial.

 

“Es a partir de l’ultralocal que tocam l’universal”                                                                                                                                                                                                                                                   Salvador Dalí (d’après Montaigne)

Aprene

Las tecnicas Freinet : tèxte liure, jornal escolar, correspondéncia, mestièrs… e las institucions de la pedagogia institucionala : cenchas, conselh, qué de nòu, còlas de trabalh… estructuran la cooperacion.
Los mainatges son actors de lors aprendissatges. Lo saber ven del rencontre, pòt èsser partejat, co-bastit mercé a de produccions socialisablas. La Pedagogia Institucionala es «una escòla del coratge» ont los enfants s’aprenon de legir, escriure, comptar e venir ciutadans en viure l’alteritat, la responsabilitat e la libertat. Lo grop buta cadun a s’acomplir e a se despassar.

 

“Degun (trans)forma pas l’autre. Degun se (trans)forma pas sol. Es ensemble que nos (trans)formam. ”                                                                                                                                       Paolo Freire